Хотира – иймоннинг жилоси, қадрлаш – миллатнинг виждони
Инсоният тарихида айрим кунлар борки, улар оддий сана эмас қалбларни уйғотувчи, ўтмишга назар солиб, бугунни англашга ундовчи маънавий кўзгудир. Хотира ва қадрлаш куни ана шундай улуғ айёмлардан биридир. Бу кун нафақат ўтганларни эслаш, балки уларнинг ҳаёти, фидойилиги ва сабоқларини юракдан ўтказиш кунидир. Диний уламолар нигоҳида эса хотира бу фақат эслаш эмас, балки иймоннинг бир кўриниши, қадрлаш эса инсонийликнинг энг олий даражасидир.
Муқаддас динимиз Ислом таълимотида инсон ўтмишини унутмаслиги, яхшилик қилганларни эъзозлаб, ҳақиқат йўлида жон фидо қилганларни дуо билан ёд этиши муҳим фазилат сифатида таъкидланади. Зеро, Қуръони карим оятларида ҳам ўтган умматлар ҳаётидан ибрат олиш, уларнинг сабоқларини унутмаслик ҳақида кўплаб ўгитлар келтирилган. Бу эса хотиранинг нақадар улуғ неъмат эканини англатади.
Хотира шунчаки ёдда сақлаш эмас. У қалбдаги вафонинг, миннатдорликнинг ва эътиқоднинг ифодасидир. Кимки ўз ўтмишини, аждодларини унутса, у илдизидан узилган дарахтга ўхшайди. Бундай дарахт эса шамол қаршисида бардош бера олмайди. Шунинг учун ҳам аждодларимиз доимо “Ўтганларни ёд этган – ўзини англайди” дея бежиз айтмаган.
Қадрлаш эса хотиранинг амалий ифодасидир. У фақат тил билан эмас, амал билан намоён бўлади. Ота-онани эъзозлаш, устозларни ҳурмат қилиш, Ватан учун жон фидо қилганларни ёд этиш буларнинг барчаси қадрлашнинг турли кўринишларидир. Айниқса, юртимиз тинчлиги ва осойишталиги йўлида жон берган аждодларимизни дуо билан эслаш, уларнинг номини улуғлаш ҳар бир мўминнинг бурчидир.
Бугунги глобаллашув даврида инсонлар тезлик билан ўзгараётган ҳаёт оқимида баъзан ўтмишни унутиб қўйиш хавфи остида қолмоқда. Аммо диний уламоларимиз доимо огоҳлантирадилар: кимки тарихини унутса, келажагини бой беради. Чунки келажак ўтмиш устига қурилган иморатдир.
Хотира ва қадрлаш куни бизни бир лаҳза тўхтаб, ҳаётимизга, қилаётган амалларимизга назар ташлашга ундайди. Биз кимларнинг авлодимиз? Қандай қадриятлар асосида яшаяпмиз? Биздан кейин қоладиган хотира қандай бўлади? Ана шу саволлар ҳар бир инсон қалбида акс садо бериши лозим.
Хулоса қилиб айтганда, хотира қалбни поклайдиган нур, қадрлаш эса уни юксалтирадиган амал. Бу икки тушунча бирлашган жойда ҳақиқий инсонийлик, чинакам иймон ва мустаҳкам жамият барпо бўлади. Хотира ва қадрлаш кунида биз нафақат ўтганларни эслаймиз, балки ўзимизни ҳам тарбиялаймиз, қалбимизни янгилаймиз.
Аллоҳ таоло барчамизга ўтмишни унутмайдиган, яхшиликни қадрлайдиган ва келажак учун ибрат бўладиган инсонлардан бўлишни насиб этсин. Ана шундагина бу куннинг ҳақиқий маъноси қалбларимизда яшайди.
Нуруллоҳ МАҲКАМОВ, Чуст тумани бош имом хатиби.