Мушоҳада
Ҳар куни турфа феъл-атворли одамлару турли воқеаларга дуч келамиз. Айримларидан ўзимизга керакли хулосани чиқарсак, баъзиларини кўриб…
…Бир куни йўловчи «Дамас»нинг олд ўриндиғига 40 ёшлардаги бир аёл чиқди. Тўла бўлишига қарамай, тор шим кийиб олган аёл автомашина эшигини шу қадар зарб билан ёпдики, шофёрнинг кўзлари ола-кула бўлиб кетди. Лекин унинг аёллигини ҳисобга олиб, индамади.
Аёл жойлашиб олгач, сумкасидан қўл телефонини чиқарди ва ким биландир қизғин суҳбатни бошлаб юборди. Баланд овозда гаплашаётган аёл кўпчиликнинг ғашига тегарди, лекин ҳеч ким унга эътироз билдиролмасди. Важоҳати ёмон аёл билан тортишишни ҳеч ким ўзига эп кўрмасди.
Бировнинг суҳбатига қулоқ тутиш одобдан эмас, аммо ҳамроҳимизнинг сўзларини истасак-истамасак эшитишга мажбур эдик. Аввалига қуюқ салом-аликдан бошланган суҳбат ҳақорат билан ниҳоя топди:
– Ҳей, ҳўкиз! Мани ким деб ўйлаяпсан? Керак бўлса, сан билан эркакчасига гаплашиб қўяман, билдингми???
Алҳазар! Тасаввур қилинг, доим гулга қиёсланадиган аёл эркаклар билан «эркакчасига» гаплашиб турса…
Энг қизиғи (аслида аянчлиси), аёл манзилига етганда содир бўлди. У ойна олдига беш минг сўмликни итқитди-да:
– Тўхтавор! – деди тўнғиллаб.
– Ўн беш минг сўм бўлади, опа, – деди шофёр кира ҳақидан қониқмай.
– Санга бўлади шу! Эшитдингми??? – аёл эшикни яна бор кучи билан ёпди ва йўлни кесиб ўтиб кетди.
– Садқаи аёл кет, Худо асрасин, сендақа хотинлардан, – деди шофёр ва аёл кетган томонга нафрат билан қараб қўйди…
Ўйлаб қоласан, эркакларнинг касби-корини, кийим-кечагини “тортиб” олган аёл зоти наҳот, энди уларнинг феъл-атворини ҳам “ўзлаштираётган” бўлсалар? Шу аёл ҳам онамикан? Она бўлса, қандай фарзандни тарбиялайди?
Яна бир воқеа: Озиқ-овқат дўконида одам гавжум. Дўкон эгаси бўлган аёл қўли-қўлига тегмай савдо қилаётган йигит ишини кузатиб турарди. Шу пайт сотувчи шакар тортаётганди, целлофан халта йиртилиб кетиб, шакарнинг бир қисми тарози палласига тўкилиб кетди.
– Кўзинг қаерда, сени? Пулинг куймаганда, қадрига етмайсан…
Сўзининг давомида аёл ярми русча, ярми ўзбекча оҳангда сўкинди…
Йигит эса одамлардан истиҳола қилиб (!), унга индамади…
Бу аёлни танийман. Ўзини-ку, феълини шунча йиллар ўтиб ҳам, она бўлиб ҳам, ислоҳ этмади. Энг ёмони, ўсмир ёшидаги қизининг ҳам худди онаси каби табиатга эга бўлиб ўсаётгани. Ундан бир-икки ёш катта ўғли эса негадир доим мутелик кайфиятида, елкасини қисиб юради, тенгдошларидан ўзини олиб қочади…
Аёл — жамият гултожи, борлиқ кўзгуси, миллат тарбиячиси. Унинг меҳр-муҳаббати навниҳолларни, эртамиз эгаларининг униб-ўсишига, камол топишига сабаб бўлади. Феълида қусур бўлган аёллар ҳам қачондир нозик табиатли қизалоқ бўлган. Назаримизда, уни оиладаги, атрофидаги муҳит шундай шакллантириб қўйган. Оиламизда қиз бола туғилдими, унинг тарбиясига жудаям эҳтиёткорлик билан муносабатда бўлайлик. Токи, у одоби, ҳаёси, андиша жамланган гўзаллиги билан келажакда бир бахтиёр оиланинг маликаси бўлсин!..
Умринисо ИКРОМОВА.