Эътиқод ва бағрикенглик
Динлараро ҳурмат, миллатлараро ҳамжиҳатлик ва ўзаро меҳр-оқибат жамият барқарорлигининг муҳим мезонидир.
Инсоният тарихига назар ташласак, тараққиётга эришган, тинч ва фаровон ҳаёт кечирган жамиятларнинг энг муҳим хусусиятларидан бири ўзаро ҳурмат, ҳамжиҳатлик ва бағрикенглик бўлганини кўрамиз. Чунки тинчлик фақат осойишта кўчаларда эмас, аввало, инсонлар қалбида, уларнинг бир-бирига бўлган муносабатида қарор топади. Турли миллат ва элат вакиллари, турли диний эътиқод эгалари бир юртда аҳил яшаши эса ана шу маънавий муҳитнинг ёрқин ифодасидир.
Ислом дини инсон қадрини улуғлаш, меҳр-шафқат кўрсатиш, ўзгаларнинг ҳақ-ҳуқуқини ҳурмат қилиш каби эзгу тамойилларга асосланади. Қуръони каримнинг «Ҳужурот» сураси 13-оятида инсонларнинг турли халқлар ва қабилаларга ажратилгани ўзаро танишиш ва бир-бирини англаш ҳикмати билан боғлиқлиги баён этилади. Демак, миллатларнинг турлича бўлиши низога сабаб эмас, аксинча, ўзаро танишув, ҳамкорлик ва бой маънавий тажриба алмашиш учун имкониятдир.
Бағрикенглик, энг аввало, ўзгаларнинг эътиқоди, дунёқараши, урф-одати ва қадриятларига ҳурмат билан муносабатда бўлишдан бошланади. Бу ўз қарашларидан воз кечиш дегани эмас. Балки ўз эътиқодига содиқ қолган ҳолда, бошқаларнинг ҳам инсоний ҳуқуқлари ва танловини эътироф этишдир. Ҳақиқий диндорлик инсонни кибрга эмас, камтарликка, адоватга эмас, меҳр-оқибатга етаклаши лозим.
Пайғамбаримиз Муҳаммад саллаллоҳу алайҳи васалламнинг ҳаёт йўллари ҳам инсонларга яхши муомала қилиш, қўшничилик ҳақига риоя этиш, заиф ва муҳтожларга ёрдам бериш каби фазилатлар билан ибратлидир. Зеро, инсоннинг маънавий камолоти фақат ибодатлари билангина эмас, балки атрофдагиларга кўрсатаётган муносабати билан ҳам намоён бўлади. Қўшнининг миллати ёки дини қандай бўлишидан қатъи назар, унга яхшилик қилиш, оғир кунида кўмаклашиш юксак инсоний фазилатдир.
Бугунги глобаллашув даврида миллатлараро тотувлик ва диний бағрикенгликнинг аҳамияти янада ортмоқда. Турли ахборот оқимлари, асоссиз қарашлар ва айрим бузғунчи ғоялар одамлар орасига ишончсизлик солишга уринаётган бир пайтда, жамиятда ўзаро ҳурмат муҳитини асраш ҳар биримизнинг масъулиятимиздир. Айниқса, ёш авлод қалбида бошқа миллат ва дин вакилларига нисбатан ҳурмат, бағрикенглик ва инсонпарварлик туйғуларини шакллантириш муҳим вазифалардан биридир.
Бундай тарбия, аввало, оиладан бошланади. Фарзанд ота-онасининг муомаласидан, қўшниларга муносабатидан, турли инсонлар билан қандай мулоқот қилишидан ибрат олади. Таълим муассасалари, маҳалла ва жамоатчилик эса бу фазилатларни мустаҳкамлашда муҳим ўрин тутади. Зеро, бағрикенглик шунчаки чиройли шиор эмас, балки кундалик ҳаётимизда намоён бўлиши керак бўлган амалий қадриятдир.
Ўзбекистон заминида турли миллат ва элат вакилларининг бир оила фарзандларидек аҳил яшаб келаётгани халқимизнинг кўп асрлик бағрикенглик анъаналари билан чамбарчас боғлиқ. Турли маданият ва урф-одатларнинг ўзаро уйғунлиги жамиятимизнинг маънавий бойлигини янада оширади. Бу бебаҳо неъматни асраб-авайлаш, уни келажак авлодга соғлом маънавий мерос сифатида етказиш барчамиздан ҳушёрлик ва масъулият талаб этади.
Хулоса қилиб айтганда, миллатлараро тотувлик ва диний бағрикенглик жамиятнинг мустаҳкамлиги, халқнинг бирдамлиги ҳамда юрт осойишталигининг муҳим кафолатидир. Инсонлар бир-бирини тушунса, ўзаро ҳурматни қадрласа, турли қарашларни адоватга эмас, мулоқотга сабаб қилса, жамиятда меҳр-оқибат ва ишонч мустаҳкамланади. Зеро, тинчликни асраш фақат бирор ташкилот ёки муайян гуруҳнинг эмас, ҳар бир инсоннинг виждоний бурчидир. Қалбларда меҳр, муносабатларда ҳурмат, амалларда адолат устувор бўлган юртдагина тотувлик бардавом бўлади.
Мусохон АББОСИДДИНОВ,
Наманган шаҳридаги
«Боқи Полвон» жомеъ масжиди имом хатииби.
