Рамазон ойига соғ-саломат етиб келиш ҳар бир мўмин учун беқиёс неъмат. Чунки бу ой ҳар кимга ҳам насиб этавермайди. Ўтган йил Рамазонни кутиб олган, аммо бу йил унга етолмаганлар оз эмас. Шунинг учун Рамазон фақат тақвимдаги сана эмас, балки умрнинг яна бир бор берилган имконидир. Уни ғанимат билиш онгли инсоннинг белгиси.
Рамазон инсонни ички ҳисоб-китобга чорлайдиган ой. Бу ой келганда шунчаки рўза тутиш эмас, балки ўз ҳаётига, ўз муомаласига, ўз виждонига назар ташлаш бошланади. Ким эдик, ким бўлдик, ким бўлишимиз керак ана шу саволлар айнан Рамазонда қалб эшигини қоқади. Чунки Рамазон бефарқликни кўтармайди.
Бу ойда ибодат алоҳида ўрин тутади. Аммо Рамазоннинг моҳияти фақат сажда ва тиловат билангина чегараланмайди. У амал ойидир. Эзгу ниятлар амалий ҳаракатга айланадиган, яхши сўз яхши иш билан мустаҳкамланадиган даврдир. Рўза тутган инсон нафақат очликка сабр қилади, балки жаҳлдан, адоватдан, манманликдан ҳам тийилади. Чунки ҳақиқий рўза хулқни тарбиялайди.
Рамазон яхшиликлар мусобақаси бошланган ой. Бу ойда одамлар бир-бирига меҳр билан қарай бошлайди, эҳтиёжмандни излайди, етимнинг бошини силайди, кексанинг дуосини олишга ошиқади. Кимдир яширинча ёрдам беради, кимдир очиқча хайр қилади, кимдир эса ҳеч бўлмаса оғир сўз айтмасликка ҳаракат қилади. Рамазоннинг энг катта ютуғи ҳам шунда инсонни яхшиликка ўргатишда.
Бу ой жамият ҳаётига ҳам ўз таъсирини ўтказади. Оилаларда тотувлик, маҳаллаларда аҳиллик, қалбларда юмшоқлик кучаяди. Бир дастурхон атрофида жам бўлиш, бир вақтда дуо қилиш, бир пайтдаги ифторлик – бу оддий ҳолат эмас, бу ижтимоий бирликнинг энг самимий кўринишидир. Рамазон жамиятни ичдан мустаҳкамлайди.
Рамазон руҳий соғломланиш ойидир. Инсон йил давомида чарчайди, асабийлашади, баъзан йўлидан адашади. Рамазон эса қалбни сокинликка қайтаради. Дуолар орқали кўнгил енгиллашади, сабр орқали руҳ мустаҳкамланади, шукр орқали ҳаётга муносабат ўзгаради. Бу ой инсонни ички поклик сари етаклайди.
Энг муҳими, Рамазон бизга вақтнинг қадрини эслатади. Ҳар бир тонг имкон, ҳар бир кеча омонат, ҳар бир амал жавобгарлик эканини англатади. Бугун қилинмаган яхшилик эртага кеч бўлиши мумкинлигини, бугун айтилмаган кечирим эртага имкон бермаслигини Рамазон жуда сокин, аммо қатъий тарзда уқтиради.
Рамазонни ғанимат билиш уни шунчаки ўтказиб юбормасликдир. Бу ойда инсон фақат ибодат қилмайди, балки инсон бўлишни қайта ўрганади. Меҳрли бўлишни, адолатли бўлишни, кечира олишни, сабр қилишни ўрганади. Рамазон ойи ўтиб кетади, аммо унда ўрганилган фазилатлар қолади. Агар Рамазон бизни бир ой эмас, бутун умрга яхшироқ инсонга айлантирса ана шунда у ҳақиқий Рамазон бўлади.
Рамазон эзгулик билан тўлган ой. Бу эзгулик фақат дастурхонда эмас, балки ниятда, қарашда, муомалада намоён бўлиши лозим. Агар Рамазон давомида инсон биргина кўнгилни оғритмасликка ҳаракат қилса, биргина эҳтиёжманднинг ҳолидан хабар олса, биргина адоват ўрнига кечиримни танласа бу ой ўз мақсадига етган бўлади. Юқорида айтганимдай, Рамазон ўтиб кетади, аммо унда уйғонган виждон, мустаҳкамланган сабр ва кўпайган яхшилик доимий бўлиб қолиши керак. Чунки Рамазон вақтнинг эмас, инсоннинг синовидир. Агар бу ой бизни юмшоқроқ, меҳрлироқ, масъулиятлироқ инсонга айлантирса, демак, Рамазон қалбимизни тарк этмаган бўлади.
Эзгулик билан тўлган Рамазон жамиятга мавҳум сукунат эмас, барака олиб киради. Ҳар бир яхши сўз, ҳар бир холис амал, ҳар бир самимий дуо шу бараканинг бир бўлагидир. Рамазон бизни бир ой эмас, бутун умрга етадиган яхшилик йўлига бошласин.
Мусохон АББАСИДДИНОВ,
Наманган шаҳридаги «Боқи Полвон» масжиди имом хатиби.