Халқимиз азалдан меҳмондўстлиги, очиқ кўнгли ва бағрикенглиги билан танилиб келган. Ўзбек хонадонларида меҳмонни кутиб олиш нафақат одат, балки эзгу қадрият сифатида авлоддан-авлодга ўтиб келмоқда. Зеро, меҳмон келган уйга файз киради, қалбларга қувонч улашилади, дастурхонларга барака ёғилади. Шунинг учун ҳам юртимизда «Меҳмон отангдан улуғ» деган ҳикматли нақл бежиз айтилмаган.
Ислом таълимотида ҳам меҳмонга эҳтиром ва икром кўрсатиш юксак фазилатлардан бири сифатида таъкидланади. Меҳмон кўп келадиган хонадон Аллоҳнинг раҳмати ва баракасига сазовор бўлади. Кичикка ҳам, каттага ҳам эшиги очиқ бўлган уйда меҳр-оқибат, ҳамжиҳатлик ва эзгулик ҳукм суради.
Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам шундай марҳамат қилганлар:
«Агар Аллоҳ бирор қавмга яхшиликни ирода қилса, уларга ҳадя юборади».
Саҳобалар:
– У қандай ҳадя? – деб сўрашганида, у зот:
«Меҳмон ўз ризқи билан келади ва уй аҳлининг гуноҳларини олиб чиқиб кетади», – деб жавоб берганлар.
Ушбу ҳадис меҳмоннинг қанчалик буюк неъмат эканини англатади. Меҳмон нафақат дастурхон атрофидаги суҳбатларга файз бағишлайди, балки хонадон аҳли учун савоб ва барака воситаси ҳам бўлади.
Тобеинлардан бўлган Анас ибн Молик раҳматуллоҳи алайҳ ҳам меҳмоннинг фазилати ҳақида шундай деганлар:
«Меҳмон кирмаган уйга фаришталар ҳам кирмайди».
Бу ҳикматли сўзларда чуқур маъно мужассам. Чунки меҳмонни хушмуомала билан қарши олиш инсон қалбидаги саховат, меҳр ва инсонпарварлик туйғуларининг ифодасидир.
Яна Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам:
«Меҳмон жаннатга йўлловчидир», – деб марҳамат қилганлар.
Демак, меҳмонни эъзозлаш нафақат ижтимоий муносабатларни мустаҳкамлайди, балки инсоннинг маънавий камолоти ва охират саодати учун ҳам муҳим омил ҳисобланади.
Абу Ҳурайра розияллоҳу анҳудан ривоят қилинган ҳадисда Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васаллам:
«Ким Аллоҳга ва охират кунига иймон келтирган бўлса, меҳмонига икром кўрсатсин», — деганлар.
Бу ҳадис меҳмонга ҳурмат кўрсатишни иймоннинг муҳим белгиларидан бири сифатида намоён этади.
Бугунги тезкор ва шиддатли ҳаётда айрим ҳолларда инсонлар ўзаро борди-келди қилишга, қариндош ва қўни-қўшнилар ҳолидан хабар олишга кам вақт ажратаётгани кузатилади. Ваҳоланки, меҳмондорчилик халқимиз маънавиятининг ажралмас қисми бўлиб, инсонлар ўртасидаги меҳр-оқибат ришталарини мустаҳкамлайди, қалбларни яқинлаштиради.
Хулоса қилиб айтганда, меҳмон оддий ташриф буюрувчи эмас. У раҳмат, барака ва эзгулик элчисидир. Меҳмонни очиқ чеҳра, самимий табассум ва саховат билан кутиб оладиган хонадонлар ҳар доим файзли бўлади. Зеро, меҳмонни ҳурмат қилган инсон Аллоҳнинг розилигига, одамларнинг муҳаббатига ва қалб хотиржамлигига эришади.
Мусохон Аббосиддинов,
Наманган шаҳридаги «Боқи Полвон» жомеъ масжиди имом-хатиби.